نشست «نوآوري و پژوهش ديني» از سري نشستهاي IT به ابتکار دفتر جنبش نرمافزاري پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامي برگزار شد.در اين نشست علمي، دکتر علياکبر جلالي، پدر علم IT ايران و طراح همايش جهاني شهرهاي الکترونيکي و اينترنتي به بيان ديدگاههاي خود پرداخت.وي با اشاره به اين كه در دنياي توسعه يافته كنوني به ويژه پس از گراني نفت، اهميت بحث پژوهش به معناي فهم مسائل سياسي در ميان مسؤولان بالا رفت، گفت: بسياري از کشورها بعد از گراني نفت به اين نتيجه رسيدند که بايد پژوهشهاي خود را تقويت کنند. ما نيز اگر بخواهيم از فنآوري اطلاعات بهرهمند شويم بايد مطالعات خود را افزايش دهيم و ضروري است تا براي توسعه فنآوري اطلاعات در حوزه مدل ارائه دهيم.
وي كه از ناظران شهر الکترونيک قم بوده است، با بيان اين كه توليد محتوا از مهمترين فعاليتهاي فنآوري اطلاعات است. اظهار داشت: مجموعه فعاليتهايي که در حوزه توليد محتوا در قم انجام ميشود از کل فعاليتهاي تهران بيشتر است.
دكتر جلالي با اشاره به اين كه در حوزه فنآوري اطلاعات، پنج عامل دخيل است كه يكي از آنها زيرساختهاست، ادامه داد: مسايلي مانند پهناي باند، تعداد رايانهها و ميزان دسترسي مردم به رايانه از زير ساختهاي اين حوزه به شمار مي رود.
وي دومين عامل در حوزه فنآوري اطلاعات را منابع انساني دانست و اظهار داشت: ميزان متخصصان ماهر يا نرمافزار نويس و راههاي تربيت نيروي انساني از مصاديق اين عامل هستند.
پدر علم it ايران، عامل سوم را اراده و عزم مسؤولان معرفي كرد و گفت: بايد ديد در حوزه علميه، علما و مراجع، چقدر از اين جريان حمايت ميکنند و مسؤولان حوزه به چه ميزان عزم و اراده انجام اين کار را دارند.
وي «قوانين و مقررات» و «بودجه و اعتبار» را از عوامل ديگر در توسعه حوزه فنآوري اطلاعات نام برد.
دكتر جلالي با اشاره به نامگذاري امسال به نوآوري و شكوفايي از سوي رهبر معظم انقلاب گفت: ايشان با اين نامگذاري اجازه ريسک به ما دادند، چرا كه اظهار داشتند به دنبال کارهاي نو، ابتکاري و ميان بر باشيد و نوآوري و ابتکار در روشها هم مورد نظر است.
وي با اشاره به اين كه نوآوري عبارتست از توانايي نگاه جديد و متفاوت به يک موضوع، ادامه دا: اين تعريف در کشور در حال جا افتادن است. بر اساس اين تعريف، نوآوري فرايند شکستن و دوباره ساختن دانش و بدست آوردن بينش جديد نسبت به ماهيت موضوع است. بنابراين بايد روال معمول را بشکنيم.
اين متخصص فنآوري اطلاعات با بيان اينكه اکنون در بازار جهاني مواد اوليه بر اساس نياز مشتري شکل ميگيرد، اظهار داشت: روند كار بدين شكل است كه ابتدا تحقيق و بازاريابي ميکنند و بر اساس تقاضاها محصولاتي توليد ميکنند که جاذبه داشته باشد.
وي با بيان اينكه در شريعت ما، قرآن و سنت از مواد اوليه هستند؛ گفت: بايد ديد آيا نگاه پراهميتي كه به محصولات صنعتي وجود دارد در موارد ديني هم هست.
اين استاد دانشگاه ادامه داد: نوآوري هنگامي روي ميدهد که فرد افکار خود را در جهت متفاوت سازماندهي کند، چرا كه نوآوري عبارت است از خارج شدن از جهان مرسوم و رد شدن از مرحله تکرار و دوباره مرتب کردن و طبقهبندي آن است، از اين رو مي توان گفت اينترنت به همين منظور وارد حوزه شده است.
وي فعاليت در حوزه فنآوري اطلاعات را نيازمند مخاطبشناسي دانست و اظهار داشت: مخاطب ما در سه لايه جهان، حکومت و مردم است و مسائل مختلف اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي از شؤوني است که بايد نسبت به اين مخاطبان مورد توجه قرار گيرد.
اين استاد دانشگاه با بيان اين كه حوزههاي ديني بايد بر اساس محتواي ديني تنظيم شوند،تاكيد كرد: بايد توجه شود که محتوا براي جهان است و اگر هست اين مخاطبان، مسلمانان هستند و يا غير مسلمانان. آيا نگاه ما محتوايي است يا راهبردي، به هر حال در اين جريان بايد مدل داشته باشيم وگرنه نميتوانيم پيشرفت كنيم.
وي شناخت جايگاه علم در کشورهاي مسلمان مخاطب، جايگاه قرآن و سنت در علوم از نظر آنها و نيز جايگاه کشورهاي اسلامي در جهان امروز را از مسايل ضروري در مورد مخاطب مسلمان دانست وگفت:56 کشور اسلامي در نقاط مختلف جهان وجود دارد. شيعيان بيشتر در ايران، پاکستان، افغانستان، عراق و يمن پراکندهاند. جمعيت مسلمانان در جهان از 4/1 تا 6/1 ميليارد نفر است يعني از هر پنج نفر يکي مسلمان است. مسلمانان در آسيا با 1/69 درصد بيشترين جمعيت را به خود اختصاص دادهاند، در حالي که ثروت جهان در اروپايي است که تنها 8/2 درصد جمعيت آن مسلمان است. اينها ريشههايي است که بايد به آن توجه کرد تا بتوانيم موفق باشيم.
وي با اشاره به اين كه در سال 86 ، درآمد گردشگري در کشورهاي جهان 44 تريليون دلار بوده است، خاطر نشان كرد: سهم 56 کشور اسلامي جهان از اين ميزان 5/2 تريليون است، در حاليکه ژاپن 4 تريليون در اين عرصه درآمد داشته است. بنابراين اگر صد سال از نفت کشورمان استفاده کنيم، به اندازه درآمد يک سال ژاپن است. پس نبايد فکر کنيم ثروتمند هستيم.
وي با بيان اين كه بخشي از فاصلههاي ديجيتالي کشورهاي اسلامي با ما مربوط به مردم است، ادامه داد: با اين حال مسؤولان نقش بسزايي در اين زمينه دارند، چرا كه در کشور ما به ازاي هر نفر، 9 دلار در زمينه فنآوري اطلاعات هزينه ميشود، ولي در کشورهايي مثل سوئد براي هر فرد 2000 دلار هزينه ميشود.
وي با اشاره به اين كه نخستين کشوري که با 5 درصد درآمدش در زمينه پژوهش سرمايهگذاري ميکند، اسرائيل است، اظهار داشت: اين در حالي است كه ما کمتر از يک درصد در اين زمينه سرمايه گزاري ميكنيم، با وجود اين كه در دين ما به امر پژوهش بسيار سفارش شده است.
دكتر جلالي گفت: در حوزه ديني بايد ابتدا مشتري خود را بشناسيم، سپس محتوا توليد کنيم تا سؤال بوجود بيايد.
وي بر ضرورت استفاده از تجربيات کشورهاي اسلامي موفق در توسعه فنآوريهاي نوين مثل امارات متحده عربي، مالزي و هند تاكيد كرد و خاطر نشان كرد: كشوري مانند امارات با وجود معضلاتي كه دارد، ولي تصميم ميگيرد تا در حوزه اقتصادي، بزرگترين کشور در زمينه توريست شود و هم اكنون در حال نزديك شدن به اهداف خود است.
اين متخصص فنآوري اطلاعات ادامه داد: در سال 96 درآمد سرانه در مالزي دوهزار دلار بود تحقيق كردند، ديدند اگر با روش معمول پيش بروند در سال 2020 اين سرانه چهارهزار دلار مي شود، اگر از طريق صنعتي پيش روند 8000 دلار ميشود، ولي بر اساس IT سرانه هر نفر 16000 دلار خواهد شد، از اين رو همين رويه را پيش گرفتند.
وي با بيان اين كه در حقيقت در کشور اينترنت نداريم، اظهار داشت: بر اساس بررسي انجام شده، هر خانواده نيازمند 70 مگابايت پهناي باند است، در حالي که هم اكنون اين مقدار برابر صد خانواده در ايران است.
دكتر جلالي با اشاره به اين كه فنآوري اطلاعات منشأ تحول در کشورهاست، اظهار داشت: اگر ميخواهيم در حوزه دين کار موفقي انجام دهيم، نخستين موضوع، محتواي ديجيتالي است. لفظ Content به معناي محتوا است که اگر در google جستجو شود، يک ميليارد و دويست و ده ميليون مورد يافت ميشود، ولي وقتي به فارسي کلمه محتوا را مينويسيم تنها 806 مورد پيدا ميشود.
وي ادامه داد: در دو سال گذشته تبليغات ديجيتالي فعاليت خوبي داشته است، منحني جستجوي لفظ قم در اينترنت رو به رشد است. سيزده ميليون و نه صد هزار بار اسم قم در اينترنت آمده، در حالي که نام تهران 11 ميليون بار آمده است.
دكتر جلالي اظهار داشت: اگر ميخواهيد حوزه علميه ديجيتالي شود، بايد در اينترنت حضور داشته باشيد، بايد براي جايگاه ايران و قم درده سال آينده سناريو داشته باشيد.
وي با بيان اين كه دين نبايد مانند دولت تنها مشكلات روز را حل كند ؛ بلكه ده سال آينده را ببيند و برنامه دهد، گفت: حقيقت اين است كه قرآن و سنت هزاران سال آينده را ديدهاند، ولي ما نميتوانيم از آن استفاده کنيم.
چه بخوانيم ؟ دغدغه بسيارى از جوانان ميهن اسلامى ماست ، آنان خواهان يك سير مطالعاتى در زمينه آشنايى با مباحث اسلامى اند، تا از يك هندسه شناختى در حوزه انديشه اسلامى برخوردار گردند. در اين نوشتار با هدف ارائه يك برنامه و سير مطالعاتى منطقى و علمى ، مجموعه اى از منابع مناسب فرهنگى در چهارده شاخه ، براى پاسخگويى اين نياز فراهم آمده است .
1. توحيد
1. منشور عقايد اماميه ، جعفر سبحانى ، قم ، انتشارات توحيد، 346 ص ، بخش دوم (توحيد و مراتب آن ).
2. آموزش عقايد، محمدتقى مصباح يزدى ، تهران ، مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى ، 1378، ص 35-135.
3. خداشناسى فطرى ، عزيزالله مهريزى ، كانون انديشه جوان ، 1378، 70 ص .
2. عدل الهى
1-2. عدل در جهان بينى ، محمد رى شهرى ، چاپخانه مهر، قم ، چاپ سوم .
2-2. مقدمه اى بر جهان بينى اسلامى ، شهيد مرتضى مطهرى ، چاپ جديد، دفتر انتشارات اسلامى (جامعه مدرسين حوزه علميه قم ) 1362،
صص 130-138.
3. نبوت
1-3. وحى و رهبرى ، جوادى آملى ، انتشارات الزهراء، 1369.
2-3. فلسفه وحى و نبوت ، محمد رى شهرى ، دفاتر انتشارات اسلامى ، قم .
3-3. صحيفه عصمت ، حسن يوسفيان ، و احمد حسين شريفى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1376، 102 ص .
4-3. وحى شناسى ، محمدباقر سعيدى روشن ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1378، 114 ص .
4. امامت
1-4. بخثى مبسوط در آموزش عقايد، محسن غرويان و ديگران ، قم ، موسسه انتشارات دارالعلم ، 1371، ج 2،صص 227-400.
2-4. امامت و رهبرى ، مرتضى مطهرى ، تهران ، انتشارات صدرا.
3-4. خورشيد مغرب ، محمدرضا حكيمى ، تهران ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى ، 1380، 390 ص .
4-4. امامت و مهدويت ، لطف الله صافى گلپايگانى ، قم ، دفتر نشر انتشارات اسلامى ، 1372.
5. معاد
1-5. معاد و جهان پس از مرگ ، ناصر مكارم شيرازى ، چاپ دوم ، قم ، انتشارات هدف
2-5. معاد، محسن قرائتى ، چاپ دوم ، قم ، انتشارات در راه حق ، 1366.
3-5. قيام قيامت ، محمد شجاعى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 132 ص .
4-5. شفاعت ، احمد مطهرى و غلامرضا كاردان ، قم ، انتشارات در راه حق .
6. قرآن و حديث
1-6. آشنايى با قرآن ، دفتر برنامه ريزى و تاءليف كتب درسى وزارت آموزش و پرورش تهران ، سازمان تبليغات اسلامى 13707، 134 ص .
2-6. آشنايى با علوم قرآن ، جواد محدثى ، قم ، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى (بوستان كتاب ) 1378، 136 ص .
3-6. فروغ حديث ، محمود شريفى ، قم ، نشر معروف ، 1379.
7. اخلاق و عرفان
1-7. گناه شناسى ، محسن قرائتى ، تنظيم محمدى اشتهاردى ، تهران ، پيام آزادى ، 336 ص .
2-7. درآمدى بر سير و سلوك ، مجتبى تهرانى ، تهران ، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى ، 1379، 108 ص .
3-7. نامه ها و برنامه ها (مجموعه دستورالعمل هاى اخلاقى الهام از قرآن و عترت )، حسن حسن زاده آملى ، قم ، انتشارات قيام ، 1381، 280 ص .
4-7. گامى در مسير، جواد محدثى ، قم ، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى ، 224 ص .
8. سياست
1-8. ولايت فقيه ، مهدى هادوى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1379، 148 ص .
2-8. دين و دولت ، على ربانى گلپايگانى ، تهران ، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى 1377، 180 ص .
9. تاريخ و سيره
1-9. سيره پيشوايان ، مهدى پيشوايى ، قم ، موسسه امام صادق (ع )، 792 ص .
2-9. زندگانى فاطمه زهرا (ع )، سيد جعفر شهيدى ، تهران ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى ، 291 ص .
10. تاريخ ايران
1-10. مقدمه تحليلى تاريخ تحولات سياسى ايران (از عصر صفويه تا دوران معاصر)، موسى نجفى ، تهران ، نشر منير، 1378، 278 ص .
11. فرزانگان
1-11. حديث بيدارى (شرح زندگانى امام خمينى )، حميد انصارى ، تهران ، دفتر نشر آثار امام خمينى ، 254 ص .
2-11. گلشن ابرار (زندگى نامه جمعى از عالمان و فرزانگان شيعه )، جمعى از نويسندگان ، قم ، نشر معروف ، 1016، ص (2 جلد).
12. ادبيات
1-12. ميناى قلم (گزيده مقالات شيوا و نثر ادبى درباره امام على (ع )، جواد محدثى ، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى (بوستان كتاب )، 1380، 231 ص .
2-12. كشتى پهلوگرفته (درباره زندگانى حضرت فاطمه زهرا - ع -)، سيد مهدى شجاعى ، انتشارات مدرسه ، 160 ص .
3-12. آفتاب در حجاب (درباره زندگانى حضرت زينب ، - س -) سيد مهدى شجاعى ، كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان ، 240 ص .
4-12. حكايتها و هدايتها (در آثار استاد شهيد مطهرى )، محمدجواد صاحبى ، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى (بوستان كتاب )، 1379، 425
ص .
13. پرسش و پاسخ
1-13. در محضر علامه طباطبايى (665 پرسش و پاسخ ها اعتقادى ، اخلاقى ، تفسيرى ، حديثى ، فلسفى و عرفانى )، محمدحسين رخ شاد، قم ، انتشارات نهاوندى ، 1380، 256 ص .
2-13. پرسش و پاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامى آيت الله خامنه اى ، تهران ، موسسه فرهنگى قدر ولايت ، 1380، 423 ص .
3-13. پرسش ها، پاسخ ها، توصيه ها، آيت الله جوادى آملى ، قم ، مركز فرهنگى نهاد نمايندگى رهبرى در دانشگاهها، 1380، 96 ص .
4-13. در محضر حكيم علامه جعفرى (مجموعه پرسشها و پاسخها)، تنظيم محمدرضا جوادى و على جعفرى ، تهران ، مؤ سسه تدوين آثار علامه جعفرى ، 1380، 262 ص .
5-13. پرسش ها و پاسخ ها (ولايت فقيه و مباحث حكومت دينى )، محمدتقى مصباح يزدى ، قم ، موسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى ، 1378، 9680 ص .
6-13. پاسخ ها به پرسش ها مذهبى ، ناصر مكارم شيرازى و جعفر سبحانى ، قم ، انتشارات هدف ، 672 ص .
7-13. سؤ ال هاى ديروز، امروز، فردا، (پاسخ به ابهامات نوجوانان و جوانان ) ج اول ، حسين امينى ، على اصغر احمدى ، محمدعلى سادات ، انتشارات مدرسه ، 95 ص .
8-13. پرسش ها و پاسخ ها، رضا كاشفى ، قم ، دفتر نشر معارف ، 4 دفتر، 1380.
14. گوناگون
1-14. چرا و چگونه بخوانيم ؟، حسين سيدى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1379، 40 ص .
2-14. پيروى خضر خرد (چرايى تقليد)، حسن ابراهيم زاده ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1380، 112 ص .
3-14. خواب و نشانه هاى آن ، محمد شجاعى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1379، 94 ص .
4-14. روشها(ى مطالعه ، ترجمه ، نگارش ، تندخوانى ، خلاصه نويسى و...)، جواد محدثى ، قم ، نشر معروف ، 1380، 224 ص .
5-14. تصميم هاى بزرگ جوانى ، محمدباقر پورامينى ، تهران ، كانون انديشه جوان ، 1381، 72 ص .
6-14. جوان و بحران هويت ، محمدرضا شرفى ، تهران ، انتشارات سروش ، 205 ص .
7-14. جوانان و روابط، ابوالقاسم مقيمى ، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه ، 1380، 175 ص .
........................