24 نكته مهم :پيرامون روش تنظيم مقالات و كتب تحقيقى

1ـ نـوشـتـه هـاى بـى مـدرك ، فـاقـد ارزش عـلمـى اسـت . بـكـوشـيـد هـر مـطـلب عـلمـى و نقل تاريخى مستند باشد.
2ـ ارزش يـك نـوشـتـه عـلمـى و تـحـقـيـقـى ، بـيـشـتـر بـه خـاطـر تـحـليـل هـا، جـمع بنديها، نو آوريها و استنتاجات جديد و روشن است . بيش از نقليّات فراوان و مكّرر، بكوشيد برداشت هاى نو و حرفها و تحليل هاى جديد ارائه دهيد.
3ـ در تـحـقـيـق ، از پـيـشـداورى ، ارائه نـظـرات خـام و نـاپـخـتـه ، تحميل ديدگاه هاى شخصى بر نقليّات ، برخورد شعارى و ضعف استدلالات بپرهيزيد.
4ـ يـك نـوشـتـه عـلمـى و تـحـقيقى ، بايد از لفّاظى ها و عبارت پردازى هاى توصيفى و انشاء گونه دور باشد. البته اين غير از استحكام و زيبايى نثر است .
5ـ در آنچه از منابع مختلف نقل مى كنيد، دقت و امانت را حفظ كنيد.
6ـ منابع نقل ها، در پاورقى ذكر شود، نه در متن نوشته .
7ـ نـوشـتـه ، از مـقـدّمـه ، مـطـلب اصـلى و اسـتـنـاج بـرخـوردار بـاشـد و مـطـالب آن خـطّ سـيـر قابل قبولى داشته باشد.
8ـ نثرى استوار و روان و جملاتى كوتاه داشته باشيد. جمله طولانى و چند سطرى نقص نگارش است .
9ـ از جـمله صفات يك نوشته خوب عبارت است از: سادگى و كوتاهى جملات ، درستى و صحّت عـبـارت ، وضـوح و مـشـخّص بودن پيام ، محتواى زياد در حجم كم ، فصاحت و بلاغت ، نوآورى ، انسجام و پيوستگى مطالب تا پايان ، يكدست بودن قلم و سبك نگارش .
10-علائم نگارشى همچون : . ، ؛ () () - ؟ ! ( ) به خوانا بودن و درست خواندن نوشته كمك مى كـنـد. شـنـاخت جاى هر يك از اين علائم سجاوندى و كاربردصحيح آنها امتيازى براى نوشته مى باشد.
11ـ دريـافـتن مطلب در مباحث تحقيقى ، تنها به منابع مستقيم و مخصوص آن موضوع اكتفا نكنيد. گاهى در مآخذ متفرقه و كم ارتباط هم ، مطالب ارزشمند يافت مى شود.
12ـ براى استفاده از كتابخانه ، دانستن جاى هر كتاب در قفسه ها و آشنايى باسيستم تنظيم كتب و فهرست ها نقش موثّر دارد. از كتابدار هم مى توانيد كمك و راهنمايى بگيريد.
13ـ بـراى بـسـيـارى از مـنـابـع حـديثى ، تفسيرى و....فهرست هاى راهنما و معجم هاى لفظى و موضوعى تدوين شده است . با استفاده از اينگونه كتابهاى راهنما، زودتر و بيشتر به مطالب مورد نظر دست مى يابيد.
14ـ در پـايـان نـوشـتـه ، مـشـخـصـات كـامـل مـنـابـع را (شامل : نام كتاب ، مؤ لّف ، ناشر، سال نشر، نوبت چاپ و....) ذكر كنيد.
15ـ در مـقـدّمـه ، تـوضـيـحى پيرامون اصل موضوع ، ضرورت و اهميّت بحث و شيوه كار تحقيق بـدهـيـد و خـوانـنـده را بـا مـطـالب عمده نوشته آشنا كنيد. تذكرات لازم ديگر را در مقدمه براى خواننده ارائه دهيد. حجم مقدّمه متناسب با اصل باشد نه خيلى طولانى و خسته كننده .
مـقـدمـه كـه پـنـجـره اى بـراى ورود بـه مـبـاحـث نـوشـتـه اسـت ، بـهـتـر اسـت پـس از تكميل نوشته ، فراهم آيد.
16ـ فـهـرسـت مـنـابـع و مـاخـذ و تـنظيم پاورقى ها و شماره گذارى ها از سليقه و نظم خوبى برخوردار باشد. دقت در كتاب هاى چاپ شده مى تواند الگوى مناسبى براى اين شيوه باشد.
17ـ شكل ظـاهـرى نـوشـتـه را آراسـته منظم سازيد. از نظر: خطّ خوب ، خوانا بودن كلمات و متن ، فاصله سـطـرها، فاصله متن نوشته از اطراف صفحه ، پاراگراف بندى و بخش بخش ساختن نوشته ، سـفـيـد بـودن پـشـت صفحات ، جايگاه عنوان هاى اصلى و فرعى در صفحات ، فهرست مطالب ، پاورقى ها و....
18ـ در تحقيق ، بيشترين اعتماد بر منابع اصيل و اوليّه معتبر باشد، به خصوص در متون دينى و روايـات و نـقـل هـاى تـاريـخـى ، ابـتـدا مـنابع را شناسايى كنيد، سپس به پژوهش و نگارش بپردازيد.
19ـ اگـر مـنـبـع بـعـضـى مـطـالب شما، سخنرانى ، سمينار، جلسه ، نوار، فيلم ، برنامه هاى راديو و تلويزيون است ، مشخصات دقيق و تاريخ آنها را هم ذكر كنيد.
20ـ نـوشـتـه بـايـد از نـظـر امـلايـى ، دسـتـور زبـان ، رسـم الخـط كـلمـات ، علائم نگارشى (سجاوندى )، و از نظر محتوا، درست و بى اشكال باشد.
21ـ نـام نـوشـتـه ، هـر چـه كـوتـاه تـر و گـويـاتر باشد بهتر است . اين نكته در عنوان ها و سـرفـصـل هـاى فرعى مقاله و كتاب هم رعايت شود. از آوردن عنوان به صورت (جمله ) خوددارى كنيد.
22ـ در ارائه يـك اثـر تـحـقـيـقـى ، پـس از ريزتر كردن عنوان كلّى به محورهاى جزئى تر و اسـتـخـراج سـرفصل ها و گردآورى مطلب در باره هر عنوان فرعى ، تنظيم خوب و دسته بندى مطالب و استفاده از هر يادداشت در جاى مناسب خود كار را قوى تر مى سازد.
23ـ در تـرجـمـه آيـات ، روايـات و مـتـون عـربـى ديگر، سعى شود كه عبارت ، روان و دلنشين بـاشـد. تـرجـمه كلمه به كلمه و تحت اللفظى ، اغلب نازيباست . ترجمه جمله به جمله بهتر است .
24ـ اگر در ترجمه آيات قرآنى ، از ترجمه خاصّى استفاده كرده ايد، (همچنين در ترجمه نهج البلاغه يا متون ديگر) به آن منبع اشاره كنيد.

جواد محّدثى

نوشته شده توسط بذرافشان در ۱۳۸۶/۰۹/۱۷ |